Çocuğum Disleksi mi?

Disleksi, çocuğun zekâsından bağımsız olarak okuma, yazma ve dil işleme becerilerinde güçlük yaşamasına neden olan nörogelişimsel bir farklılıktır. Toplumda oldukça yaygındır ve doğru destekle çocuklar akademik ve sosyal yaşamda son derece başarılı olabilirler.

Peki bir ebeveyn olarak hangi işaretlerde şüphelenmelisiniz? Çocuğunuzun disleksi olabileceğini nasıl anlarsınız?


1. Disleksi Nedir?

Disleksi, beynin dil işleme ve sembolleri tanıma süreçlerinde farklı çalışma şekline bağlı gelişir.
Zekâ geriliğiyle, dikkat eksikliğiyle veya motivasyon eksikliğiyle karıştırılmamalıdır.
Disleksi, ömür boyu sürebilir ancak doğru müdahale ile okuma-yazma becerileri belirgin şekilde gelişir.


2. Disleksinin Erken Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler yaşa göre değişebilir. Aşağıdaki işaretler tek başına teşhis koydurmaz, fakat değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

Okul Öncesi (3–6 yaş)

  • Konuşmanın yaşıtlarına göre geç başlaması
  • Kelimeleri yanlış telaffuz etme (ör: “araba” yerine “abala”)
  • Kafiye yapma güçlüğü (ör: kedi–ledi gibi)
  • Harfleri, renkleri, haftanın günlerini öğrenmede gecikme
  • Şarkı ve tekerleme ezberlemekte zorlanma
  • Sağ–sol karıştırma

İlkokul Dönemi (6–10 yaş)

  • Harfleri ters yazma ya da karıştırma (b–d, p–q vb.)
  • Okurken sık duraksama, hece atlama ya da harf ekleme
  • Okuduğunu anlamakta güçlük
  • Yazım hatalarının çok sık olması
  • Yavaş yazı yazma
  • Matematikte sözel problemleri anlamada zorlanma

Ortaokul Dönemi ve Üzeri

  • Yavaş okuma nedeniyle derslerde geri kalma
  • Yabancı dil öğrenmede belirgin zorlanma
  • Düşüncelerini yazıya aktarmada güçlük
  • Sınavlarda zamanı yetiştirememe

3. Disleksi Neden Olur?

Disleksi genetik ve nörolojik bir temele sahiptir. Beynin dil merkezleri bilgiyi farklı bir yoldan işler.
Bu nedenle çocuk zayıf veya tembel değildir—yalnızca öğrenme biçimi farklıdır.


4. Disleksi Olduğunu Nasıl Anlarım?

Evde belirtileri fark etmeniz değerli olsa da kesin karar için çocuk psikiyatristi veya çocuk nörolojisi tarafından değerlendirme yapılmalıdır.

Değerlendirme süreci:

  • Çocuğun klinik görüşmesi
  • Okuma–yazma testleri
  • Bilişsel değerlendirmeler
  • Dikkat ve algı testleri
  • Gerekirse öğretmenden alınan bilgiler

Bu değerlendirmeler sonucunda çocuğun özel öğrenme güçlüğü (disleksi) olup olmadığı net şekilde belirlenir.


5. Disleksi Tanısı Konursa Ne Yapılır?

Disleksi tanısı çocuğun yaşamını durdurmaz; aksine erken fark edilirse çok hızlı ilerleme sağlanır.

Tedavi ve desteklerde:

  • Okuma–yazma için özel eğitim (disleksiye özgü programlar)
  • Dikkat ve hafıza güçlendirme çalışmaları
  • Evde yapılandırılmış okuma programı
  • Gerekirse okulda ek eğitim desteği

Çocuğun güçlü olduğu alanları keşfetmek (resim, teknoloji, spor, müzik vb.) özgüvenini artırır.


6. Ebeveynler İçin Öneriler

  • Çocuğu “tembel, dikkat etmiyorsun” şeklinde eleştirmeyin.
  • Okuma pratiğini kısa ve sık aralıklarla yapın.
  • Sabırlı olun; disleksi bir süreçtir.
  • Öğretmenleriyle düzenli iletişim kurun.
  • Çocuğun başarılarını mutlaka fark edin ve destekleyin.